Demir, vücutta oksijenin dokulara taşınmasında görev alan ve mutlaka besinler yoluyla alınması gereken temel bir mineraldir. Demir yetersizliğine bağlı olarak gelişen kansızlık, beslenme ile yeterli demir alınamaması sonucunda kandaki demir düzeyinin düşmesiyle ortaya çıkar.
Demir eksikliği Türkiye’de oldukça yaygın görülen bir sağlık sorunudur. Özellikle belirli dönemlerde ve risk grubunda yer alan bireylerde demir alımının düzenli olarak takip edilmesi gerekir. Hamile ve emziren kadınlar, çocuklar, büyüme çağındaki bireyler ile yoğun adet kanaması yaşayan genç kızlar risk altındadır. Özellikle gelişme çağındaki çocuklarda demir, hem fiziksel hem de zihinsel gelişim açısından büyük önem taşır.
Demir Eksikliğinin
Belirtileri Nelerdir?
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Enerji düşüklüğü
• Dikkat ve konsantrasyon güçlüğü
• Sinirlilik hali
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
• Çarpıntı ve nefes darlığı
• Ciltte solgunluk, diş etlerinde hassasiyet ve tırnaklarda kırılma
• Toprak veya buz gibi besin dışı maddelere karşı yeme isteği
• Dilde hassasiyet ve tahriş
Demir İçeriği Zengin Besinler Nelerdir?
Demir; kuru kayısı ve kuru üzüm gibi kuru meyvelerde, kırmızı et ve karaciğerde, pekmezde, tam tahıllarda, yumurtada ve çeşitli sebzelerde bol miktarda bulunur. Ayrıca lahana, fasulye, pancar, patates, fındık, badem, şeftali, armut, hurma, kabak ve balık da demir açısından zengin besinler arasında yer alır.
Demir Eksikliği Nasıl Önlenir?
Demir eksikliği farklı nedenlere bağlı olarak gelişebilir. Kırmızı et tüketmemek veya vejetaryen beslenme tarzını benimsemek, en sık görülen nedenler arasındadır. Bunun yanı sıra aşırı kan kaybı, diyaliz tedavisi ve A vitamini eksikliği de demir yetersizliğine yol açabilir. Kalsiyum, demir emilimini olumsuz etkilediği için süt ve süt ürünleri, demir takviyesi ile birlikte tüketilmemelidir. Ayrıca çay ve kahvenin aşırı tüketimi de demir emilimini azaltır. Bu nedenle çay ve kahve, öğünlerden en az 1 saat önce veya sonra içilmelidir.
C vitamini ise demirin emilimini artırır. Bu yüzden demirden zengin besinlerle birlikte C vitamini içeren gıdaların tüketilmesi önerilir. Kivi, portakal, mandalina ve bol limonlu salatalar bu konuda iyi birer tercihtir. Demir emilimini artırmak için hem demir açısından zengin besinleri yeterli miktarda tüketmek hem de C vitamini alımına dikkat etmek önemlidir.
Vücut, hayvansal kaynaklı besinlerde bulunan demiri bitkisel kaynaklı demire kıyasla daha iyi emmektedir. Bu nedenle demir eksikliği yaşayan bireylerin hayvansal kaynaklı besinlere beslenmelerinde daha fazla yer vermesi faydalı olabilir. Doğru ve dengeli bir beslenme planı oluşturmak için mutlaka bir diyetisyene danışılmalıdır.
