Pişirme, besin öğelerinin verimliliğini ve besinlerin sindirilebilirliğini artırmanın yanı sıra lezzet gelişimi ve besinlerin tüketilebilir hale gelmesi için önemli bir süreçtir. Şüphesiz ki sağlıklı besinler tercih etmek sağlıklı beslenmenin ilk adımı gibi dursa da, birçok besin pişirme yöntemine bağlı olarak farklı etkilere sahip olur.
Örneğin patates potasyum, magnezyum ve kalsiyum içeren besleyici ve sindirimi kolay bitkisel bir besindir. Ancak haşlanmış patates ile patates kızartmasını ele aldığımızda her ikisi de sağlığımız açısından farklı etkilere sahiptir.
Yemeklerinizi pişirirken temel pişirme yöntemlerini doğru şekilde kullanarak son derece sağlıklı yemekler hazırlayabilirsiniz. Yemeklerinize lezzetin yanı sıra sağlık da katmak için ilk yapmanız gereken yağ ve tuz eklemeyi sınırlandırmak; çeşitli sebzeler ve baharatlara daha fazla yer vermek olmalıdır.
Yemek hazırlama ve pişirmede dikkat edilmesi gerekenler
• Kuru fasulye, nohut, mercimek gibi besinler iyi pişirildiğinde sindirimleri daha kolaylaşır.
• Makarnanın, kuru baklagillerin ve sebzelerin pişirme suları dökülmemelidir. Pişirme suları çorbalara, yemeklere veya soslara eklendiğinde besin değerlerini artırır.
• Yumurta 8 - 10 dakikadan fazla haşlan mamalıdır. Yumurta yıkanmadan buzdolabında saklanmalı, ancak kullanmadan önce mutlaka yıkanmalıdır.
• Çiğ sütten yapılmış peynirler dikkatli seçilmeli ve tüketilmemeli, pastörize edilmiş olanları tercih edilmelidir.
• Açık havada ızgara yapılacaksa, öncelikle kömürün kor olduğundan emin olunmalıdır. Yiyecekler alevle kesinlikle temas ettirilmemelidir. Izgara yapılan etler, aleve çok yakın pişirilirse kanserojen öğeler oluşabilir. Izgara yaparken sebzeleri de aralara yerleştirmek, etin lezzetlenmesine ve içeriğindeki suyu muhafaza etmesine yardımcı olur.
• Sütlü tatlı yaparken şeker önceden konulmamalı, ocaktan indirmeye yakın ilave edilmelidir. Şeker sütle birlikte yüksek sıcaklıkta pişirilirse, sütün protein değeri azalır.
• Tatlı, kek vb. ürünler hazırlarken şeker yerine bal ve pekmez tatlandırma amacıyla eklenmemelidir. Pişirme esnasında kanserojen maddeler oluşmaktadır.
• Kök ve yaprakları birlikte yenilen sebzeler pişirilirken önce kökleri ince doğranıp tencereye konulmalı, yaprakları ise daha sonra ilave edilmelidir.
• Yemekler tüketileceği kadar pişirilmelidir. Pişmiş sebze yemeği ne kadar uzun bekletilirse vitamin kaybı da o kadar fazla olur.
• Patates gibi kabuğu içinde haşlanabilen sebzeler iyice yıkadıktan sonra kabuğuyla birlikte haşlanmalıdır. Piştikten sonra kabuğu kolaylıkla soyulabilir ve besin değeri de korunmuş olur.
• Pişmiş besinler oda sıcaklığında 2 saatten uzun süre bırakılmamalı, bu süre geçmeden buzdolabına konulmalıdır.
• Haşlama, kendi suyunda pişirme gibi yöntemler daha sağlıklı pişirme yöntemleridir. Pişirme esnasında yemeğe, yetecek kadar su konulmalı ya da buharda pişirilmelidir.
• Besinlerin yüksek sıcaklıkta kızartılarak yenmesi sağlık açısından zararlıdır. Ayrıca bu yiyecekleri fazla tüketmek şişmanlığa, kalp damar hastalıklarına yakalanma riskini de artırır.
• Yağ yakıldıktan sonra yemeğe konursa, kanserojen öğeler içerir ve sağlığa zararlı duruma gelir. (Örnek: İskender kebap, mantı, yayla çorba)
