Çocuklarımıza hayat boyunca kullanacakları pek çok şeyi öğretmeye çalışıyoruz.
İyi bir eğitim almalarını, yabancı dil öğrenmelerini, bir meslek sahibi olmalarını, başarılı olmalarını istiyoruz.
Peki onlara parayı nasıl yöneteceklerini öğretiyor muyuz?
Belki de çoğumuzun üzerinde yeterince düşünmediği bir soru bu.
Çünkü para kazanmak kadar, kazanılan parayı doğru kullanabilmek de hayatın önemli becerilerinden biri. Hatta bazen çok kazanmak değil, elindekini doğru yönetebilmek insanın hayatını belirliyor.
Bir çocuğun finansal eğitimi aslında matematik öğrenmeye başladığı gün değil, “Bunu gerçekten istiyor muyum, yoksa sadece sahip olmak mı istiyorum?” diye düşünmeye başladığı gün başlıyor.
Bir çocuğa verilen harçlık, bu anlamda yalnızca cebine konulan birkaç banknottan ibaret değil. Aynı zamanda küçük bir hayat dersidir.
Harçlığının tamamını ilk gün harcamak da bir tercihtir, bir kısmını biriktirmek de…
Bugün istediği bir oyuncağı almak yerine birkaç hafta bekleyip daha çok istediği bir şeyi almak ise çocuğa yalnızca tasarrufu değil, sabretmenin değerini de öğretir.
Finansal okuryazarlığın temeli belki de tam burada başlıyor.
Çocuklarımıza “Paranı harcama” demek yerine, “Paranı nasıl kullanacağına sen karar ver ama kararının sonucunu da düşün” diyebilmek gerekiyor.
Çünkü amaç çocuklarımızı paraya karşı tutumlu bireyler haline getirmek değil; paranın hayatımızdaki yerini doğru anlamalarını sağlamak.
Onlara “İhtiyaç mı, istek mi?” sorusunu sordurabilmek…
Bir şey satın alırken “Buna gerçekten ihtiyacım var mı?” diyebilmelerini sağlamak…
Birikimin sadece büyük miktarlarla yapılmadığını göstermek…
Ve belki de en önemlisi, paranın bir amaç değil, hayatımızı kolaylaştıran bir araç olduğunu anlatabilmek.
Bugün çocuklarımızın alışveriş alışkanlıkları da değişiyor. Dijital dünyada birkaç dokunuşla alışveriş yapılabilen bir ortamda, paranın fiziksel olarak elden çıkmaması harcama davranışını da değiştirebiliyor.
Bu nedenle finansal okuryazarlık artık yalnızca “para biriktirmek” anlamına gelmiyor.
Tüketimi sorgulamak, borçlanmanın sonuçlarını anlamak, tasarruf etmek, riskleri tanımak ve geleceği planlayabilmek anlamına geliyor.
Elbette bütün bunları çocuklara uzun finans dersleri vererek öğretmemize gerek yok.
Bazen markette yaptığımız bir alışveriş, bazen harçlık konuşması, bazen birlikte hazırladığımız bir bütçe bile yeterli olabilir.
Çünkü çocuklar çoğu zaman söylediklerimizden çok, yaptıklarımızı öğreniyor.
Biz bütçemizi plânlıyorsak onlar plânlamayı, ihtiyaçlarımızla isteklerimizi ayırabiliyor-sak onlar da bu ayrımı, bir hedef için birikim yapıyorsak onlar da birikimin değerini öğreniyor.
Belki de çocuklarımıza bırakabileceğimiz en değerli miraslardan biri, yalnızca maddi birikimlerimiz değil; o birikimi doğru yönetebilecekleri bir finansal bilinçtir.
Çünkü iyi bir eğitim, iyi bir meslek ve iyi bir gelir elbette çok değerlidir.
Ama bütün bunların yanında parayı yönetebilme becerisi de hayat boyu ihtiyaç duyacağımız bir yetkinliktir.
Bugün çocuğumuza verdiğimiz küçük bir harçlık, yarının büyük finansal kararlarının provası olabilir.
Ve belki de çocuklarımıza söyleyebileceğimiz en güzel cümle şudur:
“Sana ne kadar para bırakacağımızı bilemeyiz; ama sahip olduğun parayı nasıl yöneteceğini öğretmeye çalışabiliriz.”
Çünkü geleceğin finansal olarak güçlü bireyleri, yalnızca çok para kazananlar değil; kazandığını bilen, harcadığını anlayan, biriktirebilen ve geleceğini plânlayabilenler olacak.