İnsan, sevgiyle büyüyen, saygıyla olgunlaşan ve merhametle güzelleşen bir varlıktır. Hayatımızı anlamlı kılan, yalnızca aynı dünyayı paylaşmamız değil, birbirimizin varlığına değer verebilmemizdir. Bir tebessüm, güzel bir söz, anlayışlı bir yaklaşım bazen hiç tanımadığımız bir insanın bile gönlünde güzel bir iz bırakabilir. Ne var ki son zamanlarda insan ilişkilerinde bu inceliğin giderek zayıfladığına, özellikle gençler arasında kaba, kırıcı ve aşağılayıcı davranışların daha görünür hâle geldiğine şahit oluyoruz.
Bugün akran zorbalığı olarak karşımıza çıkan bu sorun, üzerinde hassasiyetle durmamız gereken toplumsal meselelerden biridir. Başlangıçta bir alay, küçümseyici bir söz veya dışlayıcı bir davranış olarak ortaya çıkan zorbalık, zamanla psikolojik baskıya ve fiziksel şiddete dönüşebilmektedir. Ne yazık ki kimi zaman bu davranışların daha ileri boyutlara ulaştığını, gençlerin birbirlerine zarar verdiğini, hatta telafisi mümkün olmayan acıların yaşandığını görüyoruz. Bir başkasını küçük düşürmeyi eğlence, korkutmayı güç, şiddeti de saygınlık göstergesi olarak gören anlayış, yalnızca mağdur olan gençlerin değil, bütün toplumun geleceğini tehdit etmektedir.
Peki, gençlerimizi böyle bir anlayışa sürükleyen sebepler üzerinde yeterince düşünüyor muyuz? Şiddeti sıradanlaştıran dizi ve filmler, dijital oyunlar, sosyal medya içerikleri ve yanlış arkadaş çevreleri bu sürecin önemli etkenleri arasında yer alıyor. Kimi zaman kötü davranışlar cesaret, kabalık özgüven, başkalarına hükmetmek ise güç olarak sunulabiliyor. Oysa gerçek güç, bir insanı korkutmakta değil, ona güven verebilmekte; birini küçültmekte değil, onun değerini görebilmekte saklıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.s.) bu konuda şöyle buyurur: “Her Müslüman’ın diğer Müslüman’a canı, namusu ve malı haramdır, dokunulmazdır.” (1). Bu anlayış, yalnızca birbirimize zarar vermemeyi değil, birbirimizin onuruna, haklarına ve insanlık değerine saygı göstermeyi de gerektirir.
Elbette bu meselede gençlerimizi yalnızca uyarmak yeterli değildir. Onları anlamaya, dinlemeye ve doğru örneklerle yetiştirmeye de ihtiyacımız var. Bir gencin kendisini değerli hissettiği, sevgi ve güven ortamında yetiştiği, sorunlarını rahatlıkla paylaşabildiği bir aile ortamı onun hayatında önemli bir yere sahiptir. Anne babaların çocuklarının yalnızca maddi ihtiyaçlarıyla değil, duygusal dünyalarıyla da ilgilenmesi gerekir. Öğretmenlerin, din görevlilerinin ve toplumun diğer bütün kesimlerinin de gençlerimizin hayatında olumlu izler bırakacak sorumlulukları vardır. Çünkü bir gencin yaşadığı sorunları fark etmek, bazen ona uzatılan samimi bir el ve gösterilen içten bir ilgiyle mümkündür. Nitekim Peygamber Efendimiz (s.a.s.), “Kişiye, bakmakla yükümlü olduğu kimseleri ihmal etmesi günah olarak yeter.” (2) buyurarak sorumluluklarımızın önemini hatırlatmaktadır.
Unutmamalıyız ki zorbalık güç değil, acizliktir. Alay etmek eğlence değil, bir gönlü incitmektir. Başkasını korkutarak saygı kazanmaya çalışmak ise saygınlık değil, sevgiden ve anlayıştan uzaklaşmaktır. Gençlerimizin enerjisini öfkeye değil iyiliğe, cesaretini şiddete değil hakkı ve doğruyu savunmaya yönlendirmeliyiz. Onlara başkalarının hayatını zorlaştırmayı değil, hayatına güzellik katmayı öğretmeliyiz. Çünkü güçlü bir toplum, birbirinden korkan insanların değil, birbirine güvenen ve değer veren insanların omuzlarında yükselir.
Belki de hepimizin kendisine sorması gereken soru şu-dur: Çocuklarımıza ve gençlerimize nasıl bir dünya bırakıyoruz? Korkunun, baskının ve şiddetin sıradanlaştığı bir dünya mı; yoksa sevginin, saygının ve merhametin yaşatıldığı bir toplum mu? Bu sorunun cevabı yalnızca gençlerimizin değil, hepimizin tutum ve davranışlarında saklıdır. Çünkü bir insanı incitmeden yaşamak, yalnızca güzel bir davranış değil, aynı zamanda insan olmanın en önemli sorumluluklarından biridir.
Kaynakça;
(1) Müslim, Birr, 32.
(2) Ebû Dâvûd, Zekât, 45.