BÖLÜM 17 :
Daha önceki bölümlerimizde bilhassa Batı Anadolu bölgesinde yaşayan Hristiyanların 1402 Ankara Savaşı neticesinde galip gelen Aksak Timur tarafından Türk olmadıkları için Batı Anadolu’dan kaçıp yakalanan Rum ve Ermenilerin imha edildiğini geniş olarak bahsetmiştik.
Bu sebepten dolayı 1400 ile 1800 yılları arasında Batı Anadolu’da Rum ve Ermeni nüfusun kalmadığını kaynaklar göstererek belirtmiştik.
Evliya Çelebi’nin Demirci seyahati hakkında Seyahatnamesi’nde bulunan şu ibare de bizim bu iddiamıza kaynak teşkil etmektedir: “Demirci ahalisinin tamamı Türk ve Müslümanlar teşkil etmektedir.”
Yine bir rivayete göre Demirci’ye geliş tarihleri bilinmeyen fakat Türkçe konuşup Hristiyan olan Karamani Türklerinden olduğu bilinen Kosti, Lefter isimli erkeklerle Despina isimli kadının mevcut olduğu bilinmekte olup Türkçeden başka dil bilmeyen bu Hristiyanların halk ile kaynaşmış 3 ailenin varlığından bahsedilir.
1832 yılında, Osmanlı yeniçeri ocağını 1826 yılında Vakay-ı Hayriye – hayırlı vaka – ismiyle kaldırmasıyla kurulan Nizam-ı Cedid – yeni ordu nizamı – ordusunun teşkili esnasında ordu yapılanması paralı – yeniçeriler – askerlikten mecburi askerliğe geçişin sağlanması gayesiyle Osmanlı coğrafyasında asker alımlarının sağlıklı ve düzenli bir şekilde yapılabilmesi için bir nüfus sayımı yapılır.
Bu nüfus sayımı neticesinde Urumeli’nde Rum, Bulgar, Sırp ve Makedon asıllı Hristiyan tebaalar nüfus kayıtlarında sayı olarak kayıtları bulunsa da Orta ve Batı Anadolu’da Yahudiler hariç reayaya – Müslüman olmayan tebaa – bilhassa Saruhanlı vilayetinde pek rastlanılmamaktadır.
O yıllarda bütün dünyada kadının adı olmadığı için sadece erkekler sayımla kayıt altına alınmıştır.
1932 yılı sayımında Demirci kazasında merkez nüfusu 2930 erkek isim ve lakaplarıyla Demirci nüfus kütüğüne kaydedilmiştir. Yine 1846 sayımında 3160 yetişkin erkek nüfus Demirci merkezde kaydedilmiş olup kadın nüfusunun da hemen hemen aynı olduğu tahmin edilebilir.
Bilhassa 1842 yılından itibaren Batı Anadolu’da önce Rum, daha sonra Ermeni asıllı Osmanlı tebaasına mensup gayrimüslimler görül-meye başlanmıştır. Bunun iki sebebi vardır:
A. O tarihlerde Edirne’den başlayıp Sırbistan sınırına kadar dayanan Selanik eyaleti içinde olan Yanya, Priştina, Üsküp şehirlerinden Batı Anadolu’ya 70 - 80 yılı aşan göç dalgasının başlamasıdır.
B. Büyük Reşit Paşa – Hristiyan dünyası tarafından verilen unvanıdır – tarafından Batılılardan alınan borçlara karşılık teminat olarak verilen devlet gelirlerini kontrol ve tahsili için kurulan Batılıların kontrolündeki Reji İdaresi’nde tamamen gayrimüslimlerden oluşan reji memurları ve ailelerinin Anadolu şehirlerinde vazifelendirilip sonra da yerleşmeleri – 19000 erkek memura ulaştığı yazılıdır – neticesinde Batı Anadolu’da Rum ve Ermeni nüfusu görülmeye başlar.
Osmanlı Devleti gayrimüslimlerden ekonomik durumları ve servetleriyle orantılı cizye ismi verilen – baş vergisi – alırdı. Şehirlerdeki ecnebi sayılarının tespit edilmesinde diğer bir kaynak da bu alınan cizyelerdir. Standart bir cizye vergisi sistemi ile bu vergiler alınırdı. 1840 yılı cizye sistemi ve vergileri şu şekilde alınırdı:
• Ala – en fazla – 9 kişi – 60 kuruş
• Evsat – orta – 19 kişi – 30 kuruş
• Edna – en aşağı – 4 kişi – 15 kuruş
Kişi başına vergi alınırdı. Bu tarihte Saruhanlı ilindeki ecnebi sayısıdır.
Demirci’de reji memuru olan önce Kosta Efendi – gayrimüslim erkeklere efendi olarak hitap edilirdi – daha sonra da yine reji memuru ve ticaret odası azası olan Aleksandr Faleti reji memuru olarak görevlendirilmiş olup bu şahıs Rum mahallesine bir kilise yaptırmak ister. Bu olayın neticesini ve gelişim seyrini ileride tekke ve mabetler mevzusunda çok geniş bir şekilde inşallah anlatacağız.
Osmanlı coğrafyasında yaşayan Rumların Batı Anadolu’ya göç etmelerinin ana sebebi tamamen coğrafi bir felaket neticesiyle başlar.
Avrupa’nın kuzeyinde yer alan bir ada ülkesi İzlanda – Karlar Ülkesi – volkanik bir yapıya sahip bir adadır. Yaşadığımız yıllarda bile adada yer alan irili ufaklı volkanların patlayıp infilak etmesi sebebiyle çok farklı felaketlere sebep olmaktadır.
1842 yılında meydana gelen yanardağ indifası – patlama – tarihin kaydettiği aylarca süren çok kuvvetli olarak devam edip püsküren zehirli gazlar 8-10 kilometre yükseğe kadar ulaşan lavların tesiriyle dünya atmosferinde oluşan gaz ve toz bulutları güneş ışıklarının dünyaya ulaşmasına mâni olduğundan bilhassa Kuzey Avrupa’da ve Doğu Avrupa’nın bazı yerlerinde 2-3 sene devam eden uzun ve çok soğuk, mevsimlerin ortadan kalktığı bir felaket yaşanmıştır.
Toz bulutlarının güneş ışıklarının zemine ulaşmasını engellediği için meydana gelen bu buz devri bilhassa İrlanda, İngiltere, Polonya, İskandinav ülkeleri, Fransa, Almanya, Yunanistan ve Romanya’da çok etkili olmuş, gece ile gündüzün ayırt edilemediği 2 - 3 yıllık bir kış yaşanmıştır.
Bu zaman zarfında ziraat yapılamadığı için ağaçlar kurumuş, ekim de olmadığından hayvancılık da yapılamamıştır. Bahsettiğimiz ülkelerde korkunç bir açlık baş göstermiş olup bahsettiğimiz ülkelerin halkları büyük kafileler halinde başta ABD olmak üzere Avrupa’nın güney kısımlarına da göç etmişlerdir.
Bu konuyu açmışken asıl konumuza biraz ara verip dünya nüfusu ve etnik yapısına tesirlerinden bahse-delim.
Bu felaketten en fazla etkilenen İrlanda olmuştur. Zaten İngiliz İmparatorluğu’na karşı var olma mücadelesi veren İrlandalıları açlık ile yok etmek isteyen İngilizler sömürgelerinden getirdikleri gıda maddelerini İrlanda’ya geçmesini engelleyerek bir neslin açlık ile yok olmasına sebep olarak isyanı bastırırlar. İrlandalılar Osmanlı’ya müracaat ederler, ancak Osmanlı’nın gemilerle gönderdiği gıda maddeleri – o devrin nakliye imkanları ve Osmanlı’nın zayıflığından dolayı - İrlanda’nın derdine derman olamamıştır. Bu sebepten dolayı ABD’ye göç eden İrlandalılar Amerika’nın doğu sahillerine yerleşip çoğunluğa ulaşınca İngiliz krallığının milletlerine reva gördüğü açlık ile yok etme politikasını unutmayarak yıllarca İngiltere’nin başını ağrıtan İrlanda Kurtuluş Ordusu’nu – IRA – kurarak İrlanda’nın bağımsızlık mücadelesini 2000’li yıllara kadar sürdürmüşlerdir. İngiltere’nin Avrupa Birliği’ne girmesiyle diğer devletlerin desteğinin ortadan kalkması neticesiyle İngiltere ile anlaşmak mecburiyetinde kalınmış. 150 yıllık istiklal mücadelelerini sona erdirmek mecburiyetinde kalmışlardır.
Dünyadaki bütün kitlesel terör örgütleri hiçbir şekilde silah ile bastırılmamıştır. IRA misalinde görüldüğü gibi mutlaka anlaşılarak bir çözüme ulaşılmış olup dualarımız bizim de Çözüm Süreci’nin başarılı bir şekilde başarıya ulaşmasıdır.
DEVAM EDECEK
