Kolorektal kanser (kalın bağırsak ve rektum kanserleri), hem dünyada hem de ülkemizde en sık görülen kanser türleri arasında yer alıyor. Türkiye’de tüm yaş grupları değerlendirildiğinde en sık görülen üçüncü kanser olması, konunun önemini açıkça ortaya koyuyor. Mart ayı ise tüm dünyada “Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı” olarak anılıyor. Bu da erken tanının ve taramanın ne kadar hayati olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
Belirti vermeden ilerleyebilir
Kolon kanseri çoğu zaman erken dönemde belirti vermez. Bu nedenle hastalık fark edilmeden ilerleyebilir. Oysa erken tanı konulduğunda tedavi başarısı oldukça yüksektir. Bu yüzden iki temel hedef vardır:
Öncelikle hastalığın gelişmesini önlemek, ardından düzenli taramalarla erken teşhis sağlamak.
Risk faktörlerini tanıyın
Kolorektal kanser için bazı risk faktörleri değiştirilebilirken bazıları değiştirilemez.
Değiştirilebilir risk faktörleri :
• Hareketsiz yaşam sürülmesi
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara kullanımı
• Alkol tüketimi
• İşlenmiş et (salam, sosis vb.) ve aşırı kırmızı et tüketimi
• Diyabet ve insülin direnci
Değiştirilemeyen risk faktörleri:
• İleri yaş
• Cinsiyet
• Ailede kolon kanseri öyküsü
• Bağırsak polipleri
• Ülseratif kolit veya Crohn gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları
Hangi belirtiler uyarıcı olmalı?
Her ne kadar erken dönemde belirti vermese de bazı durumlar dikkatle değerlendirilmelidir:
• Dışkıda kan (parlak kırmızı ya da siyah renk)
• Uzun süren kabızlık veya ishal
• Dışkı çapında incelme
• Bağırsakların tam boşalmadığı hissi
• Nedensiz kilo kaybı
• Kansızlık, halsizlik, yorgunluk
• Karın ağrısı, şişkinlik ve gaz
• Ağrılı dışkılama
Bu belirtiler farklı hastalıklarda da görülebilir ancak ihmal edilmemeli, mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Tarama hayat kurtarır
Kolorektal kanser, tarama ile erken yakalanabilen kanserlerdendir. Türkiye’de 50 - 70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere yönelik ulusal tarama programı uygulanmaktadır.
Bu kapsamda:
• 2 yılda bir gaitada gizli kan testi (GGKT) ücretsiz yapılır.
• 10 yılda bir kolonoskopi önerilir.
Tarama testleri Aile Sağlığı Merkezleri, KETEM, Toplum Sağlığı Merkezleri ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinde kolay ve ücretsiz şekilde yapılmaktadır. Test sonucu pozitif çıkan kişiler ileri tetkik için yönlendirilir.
Korunmak mümkün
Kolorektal kanserden korunmak için alınabilecek basit ama etkili önlemler vardır:
• Tarama programlarına düzenli katılın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Günde en az 30 dakika hareket edin (tempolu yürüyüş, bisiklet gibi)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• İşlenmiş et tüketimini azaltın
• Taze sebze, meyve ve tam tahıllı besinleri artırın
• Lifli (posa içeriği yüksek) gıdalar tüketin ( kuru baklagiller, sebzeler, meyveler, tam tahıllı ürünler )
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları kolon kanserinden korumakla kalmaz aynı zamanda diyabet, hipertansiyon, obezite, yüksek kolesterol, kalp ve damar hastalığı, diğer kanser türleri gibi birçok önemli rahatsızlıktanda bizi korur.
Unutmayın: Kolorektal kanser önlenebilir ve erken yakalandığında büyük oranda tedavi edilebilir bir hastalıktır.
Belirti beklemeden tarama yaptırmak, hayat kurtarır.
