DÜRZİLİĞİN
ANA İNANÇLARI
Dürziler din inançlarının esaslarını ortaya koyarlarken İslam dininin inanç esaslarının alternatiflerini ortaya koyarak kendilerini ifade ederler. Bunun ana sebebi de İslam coğrafyasının tam ortasında bulunmalarında aranmalıdır. Aynı zamanda Yahudilik ve Hıristiyanlık dinlerinden de iktibaslar yaptıklarını aşağıda sırası gelince göreceğiz.
Dürziler inanç ve itikat esaslarını 7 temel üzerine bina etmiş olup aynen aşağıda zikredildiği gibidir. İslam inancındaki ilkeleri belirtip karşılığına alternatif olarak kendi inançlarını belirtirler.
1. Namaz yerine; doğru sözlü, dürüst olmak. Dürzi kardeşini kandırmayıp yalan konuşmamak.
2. Zekât yerine din kardeşini her türlü beladan koruyup kollamak.
3. Oruç yerine kendi dinlerinden önce gelen dinlere ait inanç ve ibadetleri terk etmek.
4. Hac yerine iblis ve şeytani şer güçleri terk edip lanetlemek.
5. Kelime-i Tevhid yerine; Hâkim Bi-Emrillah’ın birliği ve uluhiyetini kabul edip, onu yüceltip onu tazim etmek.
6. Cihat yerine Hâkim Bi-Emrillah’ın sözlerini (Hz. Muhammed’in hadislerinin alternatifi olarak) kutsiyetine inanıp Dürzi kardeşlerinin de bunlara imanını temin etmek.
7. Açık ve gizli iradeye teslim olmak. Bu ilke İsmailî mezhebinden Dürzilikte devam eden bir itikat olup Caferi mezhebinin esaslarından olan Velayet-i Fakih inancı yerine konulan bir ilkedir.
Birinci ve ikinci ilkelerin Dürziler üzerindeki tesiri ile birbirlerine son derece ölümüne bağlı olmaları ve güçlü aile bağları sebebiyle tarih boyunca güçlü ve kuvvetli bir toplum olmuşlardır.
Halifeleri Hamza bin Ali, Dürzi dininin inanç ve itikatlarını başka dinlerin mensuplarına açıklamayı kesin olarak ya-saklamıştır. Dürzi inançlarını açıklamanın çok büyük bir günah olduğunu, hatta Dürzi inançlarını açıklayanların dinden kovulacaklarını (aforoz edileceklerini) emretmiştir.
Dinler tarihi içerisinde Yahudiler de din ve dillerini asla başkalarına öğretmedikleri gibi başka milletlerden insanları da Yahudi dinine kabul etmezlerdi (son 50 yıla kadar). “Yahudi olunmaz, Yahudi doğulur. Yahudi olmayan Yahudi’nin paryasıdır.” inancına sahiptirler. Dürziler de Dürziliğe başka din mensuplarını kabul etmedikleri için küçük bir toplum olarak kalmışlardır. Dinden kovma inancı Hıristiyanlıktaki aforoz inancının karşılığı olup Dürzilikte de yaygın bir şekilde kullanılmıştır.
Dürziliğin diğer dinlerde olduğu gibi bedenen yapılan ibadetleri yoktur. Dürzi şehirlerinde mescit, kilise ve havra benzeri mabetler de yoktur. Yalnız perşembeyi cumaya bağlayan gece sabah gün ağaran vakte kadar süren HALVET adında toplu bir Cem ibadetleri vardır. Bu Cem ibadetinin perşembe gecesi olması sebebi Hâkim Bi-Emrillah’ın bir perşembe gecesi kaybolmuş olup yine bir perşembe gecesi (Hıristiyan Evangelistlerde olan Mehdi inancı gibi) dünyaya geri dönüp uluhiyetini sürdürüp dünyaya Dürzi inancını kabul ettireceğine inanılır.
HALVET ibadeti İslam aleminde Bek taşilik, Mevlevilik ve Halvetilik tarikatlarında olduğu gibi Ramazan ayında Anadolu’da mescidin bir köşesinde tamamen tecrit edilen yerde, dış dünya ile bağlantısını keserek hatim ve ibadet adeti son 40 - 50 yıla kadar sürdürülüyordu. Halvet tarikatlarda sınırı olmayan sürelerle aylarca süren bir süreçle devam ederdi.
Görüldüğü üzere Dürziliğin Halvet inancı Anadolu tarikatları olan bu 3 tarikatta Halvet; çile, çilehane, halvete girmek gibi isimlerle asırlar boyu kullanılıp ruhları kemale erdirip masivadan başka her şeyden tecrit edilmek suretiyle kullanılmıştır.
Bu karşılıklı etkileşim tarikatlardan Dürziliğe geçmiş olan bir uygulama da olabilir, bunun aksi de düşünülmesinde bir mesele yoktur.
MAVAL OKUMAK
Her dinde dinî ritüeller mevcuttur. Bu ritüellerin biri de cenazelerin defnedilme esnasında değişik takibatlar görülür. Dürzilerde cenaze definine kadın ve erkekler beraber katılırlar. Cenaze defnedilirken başlarını beyaz yaşmaklarla kapatan kadınlar yüksek sesle mevtanın hayatında iken yaptığı amelleri, iyilikleri anlatan standart kasideler diyebileceğimiz ismine MAVAL denilen keder ve acıyı belirten ağıtları koro halinde makamlı bir şekilde uzun hava halinde okurlar. Defne katılan erkekler ve Dürzi şeyhleri de Allahu Ekber, Allah Yerhamehu (Allah onu affetsin) şeklindeki ifadelerle defin tamamlanır.
Anadolu’da da kullanılan maval okumak tabiri muhatabının sahip olmadığı üstün vasıflarla övülmesi veya bahane üretmek gibi manalarda kullanılması halinde “bana maval okuma” tarzında kullanılmakta olup her halde Dürzilerde yer alan bu adetin de gerçeği pek yansıtmamasından kaynaklanmakta olan bir davranıştır.
Dürziler Arapça konuştukları için İslam dininde de mevcut olan bazı kelimelerin İslami bir lafız gibi algılanmamalıdır. Mesela Arapça bir kelime olan “Allah” lafzı İslam öncesi cahiliye Araplarında kullanıldığı gibi bugün de Hıristiyan Araplar arasında da kullanılmaktadır.
DEVAM EDECEK