Bugün bir noktanın yüksekliği dediğimizde hemen hepimizin aklına deniz seviyesine göre yükseklik ya da bir başka ifade ile rakım gelmektedir. Cep telefonlarımızda, navigasyonlarda veya GNSS ölçü cihazlarında gördüğümüz yükseklikler aslında deniz seviyesinden olan yüksekliği ifade etmez.
Yükseklik kelimesi bir noktanın belli bir referans yüzeyine o noktanın dik mesafesini ifade etmektedir. Dünyamız süreksiz bir şekle sahip olduğu için modellenmesi zor bir şekildir. Bu sebeple dünya üzerinde matematiksel hesaplamaları pratik şekilde yapabilmek adına matematiksel model olarak elipsoit şekli tanımlanmıştır. Dünya üzerinde bir noktanın elipsoid normali boyunca elipsoide kadar olan mesafesi Elipsoidal Yüksekliği tanımlamaktadır. Yeryüzünün gerçek şekli ise ortalama deniz seviyesinin karaların altından da devam ettiği varsayılarak oluşturulan Jeoittir. Bir noktanın jeoite (ortalama deniz seviyesine) kadar çekül eğrisi boyunca olan mesafesi hepimizin rakım olarak bildiği Ortometrik Yükseklik olarak ifade edilmektedir. Ülkemizin yükseklik sistemi için referans nokta Antalya’ da bulunan mareograf istasyonudur. Elipsoidal yükseklik ve Ortometrik yükseklik arasındaki fark ondülas-yon ya da jeoit yüksekliği olarak tanımlanmaktadır. Bu değer dünya-da ± 100 metre olarak değişirken ülkemizde 18 - 40 metre arasında değişmektedir. İlçemizde ise bu değer 38.60 metre seviyelerindedir.
Uygulamada bu noktada bazı problemler karşımıza çıkmaktadır. Bugün kullandığımız cep telefonları, GNSS alıcıları bize elipsoidal yükseklik bilgisini vermektedir. Fakat elipsoit yükseklik matematiksel bir sistem olduğu için bize suyun akış yönü hakkında bilgi vermez. Bundan dolayı mühendislik uygula-malarında bu sistem tercih edilme-melidir. Ortometrik yükseklik sistemi fiziksel anlamlı ve yerçekimi ile ilişkilendirildiği için suyun akış yönünü vermektedir. Bu nedenle mühendislik uygulamalarında (altyapı, yol, tünel, kanal, baraj vb.) GNSS sistemleri ile elde ettiğimiz elipsoidal yüksekliğin ortometrik yüksekliğe dönüştürülerek kullanılması gerekmektedir. Bu dönüşüm işlemi için pratik olarak ondülasyon değeri kullanılmaktadır. Günümüzde Harita Genel Müdürlüğü tarafından TG20 olarak isimlendirilen ve standart sapması 3 - 5 cm arasında olan jeoit model sayesinde istenilen noktanın ondülasyon değeri hızlı şekilde belirlenerek ortometrik yüksekliğe kolayca ulaşılabilmektedir. Yine Harita Genel Müdürlüğü tarafından ilgili modeller için iyileştirme ve geliştirme çalışmaları devam etmektedir.
Sonuç olarak elipsoidal yükseklik ile yapılan mühendislik projelerinin sonraki zamanlarda ciddi problem yaratması kaçınılmazdır. Çünkü yukarıda da ifade ettiğimiz gibi su matematiksel modele göre değil yerçekimine göre akmaktadır.